Ons verblijf in Zuid-Afrika

Zoals in een eerder blog gemeld, waren we van plan begin november 2025 Lesotho te bezoeken. Door droeve familieomstandigheden moesten we echter gelijk naar aankomst weer terug. Ik heb toentertijd met de meeste lodges afgesproken dat we later een keer zouden terugkeren, zodat we de betaalde kosten niet nog eens zouden moeten betalen. We besloten het de laatste week van januari 2026 opnieuw te proberen.

Waar we de vorige keer een bakkie met 4×4 hadden gehuurd, heb ik nu een Nissan Xtrail 4×4 op het vliegveld van Johannesburg kunnen huren. Dit is een SUV en niet al te groot, in plaats van een bakkie. En bij aankomst op het vliegveld bleek dat dit een luxe uitvoering was, met alle toeters en bellen, en daarnaast ook nog gloednieuw, er stonden nog maar 2000 km op de teller. Het rijden in deze auto was dan ook een verademing ten opzichte van de GWM (Chinees) bakkie van de vorige keer. Het was eerst niet zo duidelijk of het een 4×4 was, maar uiteindelijk bleek na enig zoeken het toch echt een 4×4 te zijn (het stond niet achterop de auto).

Dag 1: We besloten dit keer weer dezelfde route te rijden, via het Golden Gate National Park en dan naar Maseru, de grensplaats en hoofdstad van Lesotho. De reis verliep verder vlot, waardoor we al rond half 4 bij de grens waren. Waar het de vorige keer ons 1 uur kostte voor alle formaliteiten, waren we nu binnen 10 minuten door beide grenscontroles heen. Bij de Lesotho grenspost hoorden we ook dat we eigenlijk verkeerd stonden, we hadden bij de VIP’s moeten staan, blijkbaar worden toeristen als VIP’s gezien. De verdere reis naar ons eerste hotel (dezelfde dan de vorige keer) verliep vlot en daardoor waren we al rond 4 uur op de plaats van bestemming voor de eerste dag. Waar we de vorige keer 2 nachten gepland hadden in dit hotel, hadden we nu maar 1 nacht geboekt (de overgebleven overnachting van de vorige keer, die we toen al betaald hadden). Ik had namelijk gezien dat er een bezienswaardigheid tamelijk dichtbij was, en dat we daarna nog gemakkelijk naar ons volgende hotel konden rijden.

Het hotel was niet erg bijzonder en door de ligging (midden in een niet al te welvarende buurt) was het eigenlijk ook niet mogelijk even een wandeling te maken. Bovendien was het erg warm (30 graden). Het diner was net als de vorige keer niet veel bijzonders en het restaurant was eigenlijk een grote hal, waar wij de enige gasten waren.

Dag 2: Na een ontbijt de volgende ochtend zijn we vertrokken richting Thaba Bosiu. Hieronder wat gegevens over deze bezienswaardigheid: Thaba Bosiu is een historisch zandsteenplateau en nationaal monument in Lesotho, gelegen op 24 km van Maseru. Als voormalig hoofdkwartier van Moshoeshoe I (19e eeuw) staat het bekend als de geboorteplaats van de Basotho-natie. De “Berg van de Nacht” bleef onoverwonnen tijdens diverse oorlogen en is de laatste rustplaats van de koninklijke familie. Thaba Bosiu is een cruciale locatie voor het begrijpen van de geschiedenis en de vorming van de moderne staat Lesotho. 

Belangrijke aspecten van Thaba Bosiu:

De naam betekent “Berg van de Nacht”. Dat komt omdat men hier tijdens de nacht is aangekomen. Het diende als onneembaar fort tijdens de Mfecane en de Basotho-oorlogen tegen Britten, Zoeloes en Boeren. Het is een afgeplat plateau in het westen van Lesotho, vaak bezocht vanwege het uitzicht en cultureel erfgoed. De top is de begraafplaats van Moshoeshoe I en zijn nakomelingen. 

Op de plaats van bestemming gekomen was er een informatiecentrum en een cultural village. Bij het informatiecentrum kon je een rondleiding met gids boeken, zonder gids kon je het niet bezoeken. Dat hebben we dan ook gedaan en met de gids zijn we naar boven naar het plateau gelopen. Het kon via een oud steil en rotsig pad, en via een modern geplaveid pad. Omhoog zijn we via het oude pad gegaan, naar beneden via het moderne pad. Hieronder zie je en impressie van wat we hebben gezien.

Daarna zijn we naar het cultural village gegaan, waar ook een restaurant was. Het cultural village zelf was een doodse boel, er waren verder geen toeristen en we hebben niemand verder gezien. Ook bij het informatiecentrum waren wij trouwens de enige bezoekers. Er was ook een museum, waar we even doorheen gelopen zijn. Daarna zijn we naar het restaurant gegaan voor de lunch. Het stond beschreven als ‘fine dining’, maar het menu en het eten zelf waren erg gewoontjes.

Daarna zijn we gaan rijden richting onze volgende bestemming, Semonkong Lodge. Dit is een lodge waar vooral toeristen komen om de nabijgelegen waterval te bezoeken. Het is een route van ongeveer 2 uur het land en de bergen in. Hieronder een paar foto’s van onze route naar deze lodge. Het was een route over het platteland van Lesotho, waarbij enigzins duidelijk werd dat Lesotho een arm land is. De weg was echter erg goed.

Het dorp zelf (Semonkong) was erg rural en de weg naar de lodge aan de rivier was behoorlijk slecht. Maar de lodge zelf was vooral rustiek. En hier kwamen we ook weer buitenlandse toeristen tegen. We hadden hier een huisje gehuurd, dat een behoorlijk stukje hoger dan de lodge zelf lag. We moesten dus elke keer voor de maaltijd afdalen en na het eten weer klimmen over een steil paadje naar ons huisje. Vanuit ons huisje zagen we ook vogels zitten. Dit bleken Soutern Bald Ibissen te zijn, een bedreigde vogelsoort.

In de lodge bleek een groep scandinavische toeristen te verblijven, en daarnaast was individuele reizigers (stellen). We zouden hier 2 nachten verblijven, waarbij we de volgende dag naar de waterval zouden lopen (en terug). Het bleek dat het op eigen houtje mocht, dus dat hebben we dan ook gedaan.

Het avondeten was gezamenlijk, met een vastgesteld menu. Voor Tineke werd de maaltijd aangepast en dat gaf hier weinig problemen. De eerste avond was er zelfs een optreden van een plaatselijk bandje, zie hieronder een korte video. Onze Scandinavische gasten gingen zelfs meedansen. Die nacht kwamen we er ook achter dat er ’s nachts geen stroom is, dat werd ons niet verteld, maar pas om 8 uur in de ochtend was er weer elektriciteit.

Dag 3: De volgende ochtend zijn we na het ontbijt vertrokken richting de waterval. Zoals gezegd mocht het zonder gids, maar ik had wel een route op Alltrails gevonden en dat was maar goed ook. Want er waren vaak meerdere paden en het was niet duidelijk welke naar de waterval leidde. De route leidde door boerenland en we kwamen veel mensen te voet, te paard of met ezels tegen. Vergeleken met Madagascar, waar we vorig jaar zijn geweest, lijkt het land net iets minder arm. De mensen verplaatsen zich toch ook redelijk vaak te paard, iets wat we in Madagascar nooit gezien hebben, daar was het vooral lopend en/of met een koeienwagen.

Uiteindelijk kwamen we dan toch in de buurt van de waterval. Hier stond een jongeman te wachten die ons bij zich riep om de waterval te laten zien. We wilden het eigenlijk niet, maar hij drong zich bij ons op om ons alles te laten zien. We zijn dus een stuk met hem meegelopen om de waterval te kunnen zien. Toen we echter recht voor de waterval stonden, heb ik hem wat geld gegeven en gezegd dat we alleen verder gingen. De hoeveelheid geld was niet voldoende volgens hem (hij wilde het dubbele), maar dat hebben we niet gedaan. De waterval was de Maletsunyane Falls, een van de hoogste watervallen ter wereld.

Hieronder wat beelden van de route, de vallei en de waterval waar we op uitkeken.

De terugweg was eigenlijk dezelfde dan de heenweg, maar via een kaart vonden we een route om boven ook nog bij de rivier uit te komen. En waar we bij de rivier uitkwamen was een brug waar je kon oversteken. Dat hebben we echter niet gedaan, maar zijn terug naar de oude route gelopen (met een erg steile klim in het begin). Hieronder ook nog wat beelden van deze route.

Bij de lodge aangekomen zijn we eerst gaan lunchen (het was inmiddels middag) en de rest van de middag hebben we wat gerelaxt bij ons huisje. Het was ook te warm (ondanks de hoogte van ongeveer 2200 meter) om echt te wandelen. We hebben nog wat vogels en mensen gespot, zie de foto’s hieronder.

Die avond hebben we weer in de lodge gegeten, maar dit keer was er geen bandje dat optrad.

Dag 4: Na het ontbijt zijn we richting Aloes Lodge vertrokken. Dat is een rit van ongeveer 4,5 uur, weer terug naar Maseru en dan verder naar het noorden en dan oosten. Deze lodge ligt op weg naar de Katse Dam, een zeer groot stuwmeer. Daar wilden we de dag erna naartoe. Oorspronkelijk was het de bedoeling om daar te overnachten, maar de beschikbare accommodatie daar (Katse Lodge) was men aan het verbouwen en niet open. Vanaf Aloes Lodge is het nog 90 km naar de Katse dam, dichterbij kon ik zo niets geschiktst vinden. Zoals gezegd leidde de route ons eerst terug naar Maseru. Op de weg kwamen we heel veel vee tegen, dat voor ons dan aan de kant moest gaan. Zie hieronder een impressie van wat we zagen.:

We volgen voor de route altijd Google Maps, en in de buurt van Maseru stuurde hij ons af, waardoor we weer langs Thaba Bosiu kwamen. Hier zijn we even voor een toiletstop gestopt. Maar ongeveer 10 km verder werd de weg echter een grintweg en daar hadden we weinig zin in. De hoofdweg liep verder Maseru in en daarom zijn we weer teruggekeerd en via de hoofdweg een stukje omgereden. Inmiddels moesten we ook een keer tanken en wilde ik ergens wat voor de lunch kopen. We kwamen uiteindelijk langs een tankstation met een supermarktje. We hebben allereerst getankt. De pompbediende vroeg aan het eind of wij geen werk voor hem hadden in Zuid-Afrika. Hij had 2 kinderen en geen plaats om te slapen. Dat is natuurlijk lastig voor ons en dat hebben we ook aan hem uitgelegd. Daarna zijn we de supermarkt ingegaan. Uiteindelijk bleek dat er nauwelijks iets te koop was als lunch voor mij. Ik heb uiteindelijk wat brood met rozijnen erdoor gekocht, maar het was niet bepaald een smakelijke lunch. Daarna zijn we verder gereden en rond half drie kwamen we uiteindelijk bij de lodge aan. Het bleek dat we weer de enige gasten waren in de lodge. De lodge had ook een restaurant waar we dan konden eten. We kozen een kamer boven met een wat beter uitzicht. Het was bloedheet in de kamer, maar gelukkig was er airco. Het bleek echter dat die niet bepaald goed werkte, waardoor de kamer toch een beetje warm bleef. De rest van de middag hebben we gerelaxt en tegen etenstijd gingen we naar het restaurantje. Het koste veel moeite uit te leggen wat glutenvrij is, en na het menu bestudeerd te hebben, bleek er eigenlijk maar een ding beschikbaar (braaisteak). Tineke kreeg dan dit vlees zonder marinade en met aardappelpuree, ik normaal en met frietjes. Na bijna anderhalf uur wachten kwam uiteindelijk het eten, van Tineke was het bijna koud en het vlees was zeer taai. Ze heeft het dan ook grotendeels laten staan. Mijn vlees was iets beter, maar de kwaliteit van het vlees was niet wat wij gewend zijn. Veel botten en redelijk taai. We hebben ook uitgelegd wat we nodig hebben voor het ontbijt de volgende ochtend.

Dag 5: Het ontbijt de volgende ochtend was redelijk (omelet). Daarna zijn we vertrokken richting Katse dam, dwars door de bergen en over een pas die meer dan 3000 meter hoog is. Zie hieronder een impressie van de weg tot de damwand, die zelf ook erg indrukwekkend is.

Het stuwmeer heeft een informatiecentrum, waar we eerst naartoe gegaan zijn. Het bleek dat de rondleiding net vertrokken was, maar vanuit het informatiecentrum kon je de indrukwekkende damwand goed zien.

De Katse dam is een grote dubbel gebogen betonnen boogdam. Het is met een hoogte van 185 meter een van de hoogste dammen op het Afrikaanse continent en maakt deel uit van het Lesotho Highlands Water Project. Het stuwmeer is smal en diep. Het doel van de dam is wateropslag en watervoorziening aan Zuid-Afrika en wordt ook gefinancierd door Zuid-Afrika. Daarnaast wordt en elektriciteit opgewekt dat ten goede komt aan Lesotho. Met grote ondergrondse buizen wordt het water naar Zuid-Afrika getransporteerd. Een groot deel van het water dat in Johannesburg en Pretoria wordt gebruikt komt hier vandaan. De dam is 60 meter dik aan de onderkant en heeft een kam van 710 meter lang en is gebouwd tussen 1991 en 1996 door een internationaal consortium. Inmiddels zijn er al weer uitbreidingen gemaakt en op een van de volgende dagen zagen we ook nog een brug die gebouwd wordt voor weer een ander stuwmeer.

Er is ook een botanische tuin bij de dam en die hebben we daarna opgezocht. Om deze te zien moesten we een kaartje kopen, die ook recht gaf op een rondleiding in de Katse dam. Deze bleek dan om 14 uur te zijn. De botanische tuin hebben we weer met een gids bekeken, hij heeft ons wat uitgelegd over de lokale soorten. (we zaten rond de 2000 meter boven zeeniveau). Zie hieronder een impressie van deze tuin.

We hebben ook even bij de Katse Lodge gekeken, die men inderdaad nog aan het verbouwen was. Onze gids hebben we ook gevraagd naar een restaurant voor de lunch in de buurt. Deze bleek in het dorp te liggen. Het was net voor 12 uur toen we daar arriveerden en we konden er inderdaad lunchen. We hadden gelezen over de goede zalmforel in deze omgeving en dat klopte ook. We hebben zalmforel gegeten en deze was erg goed. En je raadt het al, we waren weer de enige gasten.

Daarna was het nog erg vroeg om voor de rondleiding in de Katse Dam te gaan, maar aangezien het buiten erg warm en zonnig was, hebben we de tijd maar doorgebracht in het informatiecentrum. Rond 14 uur kwam onze gids die na een inleidend verhaaltje ons meenam naar de ingang van de dam beneden. En zoals we al gewend waren, waren we weer de enige bezoekers.

De gids vertelde ons over de historie van de dam, en we mochten een kijkje binnen nemen. Foto’s nemen mocht daar echter niet.

Daarna zijn we weer richting Aloes lodge gereden. Onderweg was er ook nog wat regen, en later die avond heeft het zelfs fors geregend. We waren dit keer beter voorbereid voor het restaurant. We zijn al om 17 uur gaan praten over de bereiding van ons eten. We hadden gisteren al aangegeven dat we graag kip wilden. Dat kon ook en we hebben precies uitgelegd hoe en wat voor glutenvrij, en ook dat het eten warm moest zijn. Toen we om half zeven bij het restaurant kwamen was het inderdaad een stuk beter en konden we tenminste allebei fatsoenlijk eten.

Dag 6: Het ontbijt was weer ok de volgende ochtend, waarna we richting onze volgende bestemming wilden vertrekken. Het bleek echter dat het pinapparaat niet goed op de oplader had gestaan die nacht, waardoor die bijna leeg was. En dit apparaat wilde de betaling alleen uitvoeren als de lading 10% of meer was (zelfs als deze op de oplader stond). We moesten dus ongeveer een kwartier wachten voor we eindelijk konden betalen.

Onze volgende bestemming was de Sanipas. Dit is een van de bekendste passen van Zuid-Afrika en is eigenlijk de grens tussen Lesotho en Zuid-Afrika. De pas zelf is onverhard en erg steil. We moesten die dag bijna 5 uur rijden om bij de pas uit te komen. De weg was soms behoorlijk slecht (veel putholes), maar later werd deze beter. We gingen nu echt het hooggebergte in, de Sanipas zelf ligt ook bijna op 3000 meter hoogte. De hoogste pas die we zijn gepasseerd was nu 3240 meter.

Op de laatste foto’s zie je de wolken al in de verte. Toen we uiteindelijk bij de Sanipas aankwamen, zaten we in de wolken en regen. Het regende behoorlijk toen we uit wilden stappen. Het was ook nog vroeg (13 uur) en we hadden nog niet een echte lunch gehad. We hebben daarom eerst in de Lodge (Sani Mountain Escape) geluncht en zijn daarna ingecheckt. Het bleek dat we weer de enige gasten waren. Omdat het regende en mistig was, konden we niet veel zien en doen, dus de rest van de middag hebben we vooral gerelaxt op onze kamer. Tegen het eind van de middag klaarde het iets op en zijn we naar de bar gegaan om iets te drinken en van het uitzicht te genieten (alhoewel er niet echt veel te zien was). De bar staat bekend als de hoogste bar in Afrika (op 2874 meter). We hoopten op beter weer de volgende ochtend. We hadden halfpension, dus het avondeten zat erbij. Het was ook de eerste lodge waar goed rekening werd gehouden met glutenvrij. Tineke kreeg zelfs glutenvrij brood en ook de friet was glutenvrij.

Dag 7: Na een goed ontbijt vertrokken we weer richting Zuid-Afrika. Het weer was goed, het was zonnig en we konden de afdaling goed zien.

Voor de afdaling moesten we eerst de grens van Lesotho passeren. Dit ging erg vlot, ook al omdat er geen andere mensen waren. Dan kwam de echte Sanipas, met een steile afdaling over een grintweg. Deze weg is 7-8 km, waarna we bij de Zuid-Afrikaanse grenspost komen. De afdaling was inderdaad steil en rotsig, maar stapvoets goed te doen. Het is voorschrift dat je een 4×4 hebt, daarom hebben we ook deze auto gehuurd, maar naar ons idee kun je de afdaling ook wel zonder 4×4 doen. Omhoog komen trouwens ook wel taxibusjes, zonder 4×4. Onderweg was het erg rustig, we hebben maar een paar auto’s gezien. Soms moet je uitwijken, want het pad is niet altijd breed genoeg voor 2 auto’s.

Hieronder een impressie van de afdaling:

In ongeveer 50 minuten waren we bij de Zuid-Afrikaanse grenspost en ook hier gingen de formaliteiten weer erg vlot. Na deze grenspost wordt het weer een verharde weg en heb je soms nog een mooi uitzicht op de pas:

Onze eindbestemming die dag was Spionkop Lodge en was nog een paar uur rijden. Deze lodge ligt bij een natuurreservaat (Spioenkop Nature Reserve). Hier is wild en daar wilden we die middag nog even kijken. Spioenkop is vooral bekend uit de boer-war, maar daar hadden wij niet zo’n belangstelling voor. De reis ging vlot en we waren daardoor al voor 15 uur bij de lodge. Daar kregen we een kamer toegewezen en daarna zijn we weer vertrokken richting de Nature Reserve. De dieren die we gezien hebben vielen echter nogal tegen, zodat we na 2 uurtjes weer teruggereden zijn.

Die avond hebben we ook gegeten in de lodge. Voor het eten zaten we even op het terras te kijken en toen hoorde ik opeens Nederlands. Er bleek een ouder Nederlands echtpaar aanwezig, waar wij uiteindelijk ook mee zijn gaan eten (naast ons was er nog een ander gezin, het was dus weer erg rustig). Dit echtpaar bleek in de zeventiger jaren al in Zuid-Afrika gewoond te hebben, maar zijn door de apartheid terug moeten keren naar Nederland. Ze hebben toen jarenlang in stad Delden gewoond, en later in de buurt van Maastricht. Ze hebben echter altijd enige aantrekkingskracht met Zuid-Afrika gehouden en hebben met hun gezin een rondreis door Zuid-Afrika gemaakt. Daarna is hun zoon daar gaan studeren en hij is uiteindelijk met een Zuid-Afrikaanse getrouwd en ze hebben 2 kleinkinderen. Ze zijn uiteindelijk ook in Zuid-Afrika gaan wonen (in Kloof in de buurt van Durban), ook al omdat hij vooral in Afrika werkt met zijn eigen bedrijfje. Zij gaan daar ieder jaar op bezoek. De man blijkt echter een ziekte te hebben en is nu slechter ter been. Daardoor moest zijn nu voor het eerst rijden en liep hij met een rollator. De man mocht dan lichamelijk niet meer 100% zijn, geestelijk was hij dat nog wel en hij vertelde honderuit over zijn werk, over zijn zoon en allerlei andere zaken. We hoefden maar weinig te zeggen en het was bijna lastig uiteindelijk weg te gaan. Het was interessant deze verhalen te horen, ook over de tijd tijdens de apartheid.

Dag 8: De dag van de terugreis naar Johannesburg om de auto in te leveren en dan naar huis. Bij het ontbijt zagen we het Nederlandse echtpaar nog even en heb ik mijn emailadres gegeven. Zijn zoon was wellicht geïnteresseerd om contact met mij op te nemen. We moesten ongeveer 4 uur rijden naar Johannesburg. Na een korte stop bij Bergview (Harrismith) voor de koffie, kwamen we net na 12 uur bij het vliegveld terug. Ik had al contact proberen op te nemen met de verhuurder, maar dat was niet gelukt. We waren namelijk behoorlijk veel vroeger dan geboekt. Gelukkig maakte dat niet uit en waren er mensen van de verhuurder op het vliegveld aanwezig. De verhuurder had namelijk geen kantoor op het vliegveld, maar een eindje er vandaan. Na het controleren van de auto konden we dan onze eigen auto weer opzoeken en naar huis rijden.

Na een late lunch, koffers uitpakken en boodschappen doen, heb ik dan de braai weer eens aangestoken voor een goed stukje vlees. En toen viel de stroom uit, naar het later bleek in heel Pretoria. Er was dus een grote stroomstoring. Omdat het buiten erg warm was, wilden we toch de airco op onze kamer even draaien. Ik dacht dat dat wel kon op onze batterij, maar later op de avond zag ik dat deze al grotendeels leeg was. Ik heb toen de airco maar uitgezet, maar in de nacht is ook deze stroom uitgevallen en hadden we helemaal niets meer. Pas de volgende ochtend zou de zon onze batterij weer opladen. Uiteindelijk was het half acht voor deze weer genoeg stroom had om onze koelkast en vriezer weer te koelen. Het bleek ook de volgende ochtend dat het grootste deel van Pretoria om 23 uur ’s avonds al weer stroom had. Pretoria Oost had echter met meerdere storingen te maken en pas de volgende ochtend is men die gaan oplossen. Onze batterij was helemaal weer opgeladen in de loop van de middag, en even later was de stroom terug. Uiteindelijk hadden we dus ongeveer 22 uur geen stroom gehad.

Meer informatie over Lesotho kun je hier vinden:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Lesotho#

Maanden geleden al hadden we een 7-daags (6 nachten) bezoek aan het Krugerpark gepland. Omdat het vakantietijd in Zuid-Afrika is, moet je vroeg boeken om de gewenste accommodatie in het park te krijgen. We hadden 2 nachten Skukuza, 3 nachten Satara en nog weer een nacht Skukuza geboekt.

We vertrokken op 2e kerstdag vroeg in de ochtend, 6 uur. Het was niet erg druk op de weg, maar in de buurt van Emalahleni kwamen we plotseling voor een wegblokkade te staan. We stonden bijna voor en voor ons stond een politieauto. Deze politieauto ging echter door de middenberm (alleen gras, geen vangrail) en draaide om en weg van de blokkade. Uiteindelijk bleek dat de weg versperd was door een forensisch onderzoek, er was een persoon door een auto aangereden en overleden. Het aantal auto’s achter ons groeide snel en toen besloten er een aantal over de rijstrook van de andere voorbij het ongeluk te rijden en dan weer via de middenberm terug naar onze rijbaan (er waren 3 rijbanen aan beide zijdes). Het was niet druk, maar dat leek ons toch erg gevaarlijk. Het was ook vreemd dat de politie omdraaide en van het ongeluk wegreed de andere kant op en geen bijstand verleende. Na 5 of 10 minuten was het inmiddels gegroeid tot een continue stroom auto’s die over de tegenovergestelde rijstrook voorbij het ongeluk reed. Daardoor leek het ons ook veilig genoeg om ditzelfde te doen, want het zag er niet naar uit dat de weg spoedig weer vrij gegeven zou worden. De politie had dit natuurlijk moeten faciliteren, maar die was verdwenen. Daardoor hadden we uiteindelijk maar een oponthoud van 10-15 minuten. Na een koffiestop bij Milly’s (onze vaste koffiestop) en een tankbeurt in Malalane (enkele kms van de poort van het Krugerpark), waren we net na 10 uur in het park. Bij de poort was het erg rustig en waren we binnen enkele minuten ook binnen.

En al snel hadden we onze eerste interessante sighting, namelijk een aantal jonge wilde honden. Ze lagen onder een struik langs de weg, en daardoor konden we ze goed zien.

Ook kwamen we nog een slang op de weg tegen, een spotted bush snake, die verder ongevaarlijk is.

De hele reis hebben we trouwens veel overstekende kleine dieren gezien, schildpadden, kameleons, een rock monitor en slakken. We wachten meestal even tot ze over waren, zodat ze niet door andere auto’s overreden werden.

De kameleon heeft trouwens een heel typische loop bij het oversteken, dat kun je goed zien in onderstaand filmpje. En deze gaat vrij snel, we hebben al kameleons gezien die veel langzamer bewegen.

Toen we bij Skukuza kwamen, bleek dat onze normale rondje (de mensen die met ons meegeweest zijn, kennen dat wel) niet mogelijk was. We passeren 2 low-water bruggen en door de vele regen van de afgelopen dagen stroomden die over.

We hadden dit keer een gerenoveerd huisje gereserveerd. Deze bleek echter een gesloten veranda te hebben, waarbij je wel de deuren open kon zetten. Het geeft toch wat minder buitengevoel dan de ‘oude’ huisjes. Het huisje op zich was aardig, met een nieuwe stille airco. De kwaliteit van de gebruikte materialen liet te wensen over, de deuren sloten slecht en 1 deur kregen we zelfs niet open. De oude huisjes is oude meuk, maar alles is wel degelijk. De grootste tekortkoming is vooral dat men nog veel huisjes met een erg oude airco heeft, die veel lawaai maakt en niet al te best koelt. Daarnaast is deze slecht in te stellen, als de knoppen nog werken.

De volgende ochtend moesten we daardoor een ander rondje verzinnen en daarom zijn we richting Kruger gate gereden en toen de grintweg langs de Sabie rivier. Na een tijdje kon je dan weer terug naar de hoofdweg (naar Phabeni gate). We werden echter ingehaald door een paar OSV’s (open safari vehicles) en het bleek dat er een leeuw of leeuwen voor ons op de smalle weg waren. De OSV’s waren brutaal en passeerden ons en blokkeerden vervolgens de weg, zodat we er niet meer langs konden en ook niets zagen. En de weg achter ons stroomde vol met deze OSV’s, ze hebben radio-contact met elkaar. In no time waren er 15-20 voertuigen naast en achter ons. We besloten daarom terug te gaan (dat kon alleen achteruit) en hier weg te gaan, dit is niet leuk meer. We zagen verderop trouwens nog wel even een leeuw weglopen, maar een foto was niet mogelijk door alle voertuigen. We hadden behoorlijk wat werk om achteruit terug te rijden, omdat er steeds nog meer OSV’s aankwamen die ons achteruit langs moesten laten. Het heeft zeker 10-15 minuten geduurd voor we uit de drukte waren en om konden draaien. Dit kan dus gebeuren in de drukke tijd in het Krugerpark, dat je ingesloten wordt door deze OSV’s.

We zijn dezelfde weg teruggereden en besloten vervolgens via de hoofdweg richting Phabeni gate te rijden. Allereerst zagen langs deze weg een paar hyena’s en even later werd het nog beter, want er lag een hele troep wilde honden op de weg.

Dit was dus een roadblok en daarom besloten we na een paar minuten en enkele foto’s maar terug te gaan. Er is ook een ander publiek in het park deze dagen, want er stond een auto zodanig voor ons dat hij bijna altijd ons (en het uitzicht van anderen) blokkeerde. Gelukkig kon ik toch bovenstaande foto’s toch maken.

We besloten terug te gaan om te kijken of de low-water bruggen weer open waren, en we hadden geluk, deze waren inderdaad weer open. Het water stroomde nog hard, maar het sloeg niet meer over de bruggen. We hebben dan ook ons normale rondje kunnen rijden, maar helaas niet al te veel bijzonders gezien. De rest van de dag zijn we richting Tshokwane en toen weer terug gereden. We hebben allerlei vogels gezien en gefotografeerd, maar geen heel bijzondere.

De volgende ochtend besloten we riching Lower Sabie te rijden en daar te ontbijten. Dan vandaar via de S25, langs crocodile river, naar Malalane en dan terug naar Skukuza. Allereerst hadden we hyena’s op de weg, vlak buiten de poort in Skukuza. Onderweg zagen we ook nog een uil:

Na het ontbijt kwamen we een vogel tegen die we nog niet eerder gezien hadden, Didericks Cuckoo (Diederik koekkoek):

En bij sunset dam waren 2 nijlpaarden aan het vechten:

Ook kwamen we af en toe roadblocks tegen van dieren, soms olifanten, maar ook wel giraffes:

De volgende dag zijn we naar Satara gereden, zonder veel bijzondere sightings. Satara staat bekend als lion country, er zitten veel leeuwen rond Satara. De volgende ochtend zijn we de S100 opgereden, dit is de bekendste en beste weg van het Kruger, zegt men. We hebben hier inderdaad een leeuwin op de weg gezien, maar voor de rest niet erg veel bijzonders. Deze leeuwin lag plotseling voor ons op de weg, terwijl we alleen waren. Dat zijn de mooiste momenten, omdat je dan ook niet met andere voertuigen rekening moet houden. Onderweg zagen we ook nog een jakhals, die zien we niet vaak en zeker fotograferen lukt meestal niet, omdat ze erg schuw zijn. Dit keer kon ik echter goede foto’s maken.

Na het ontbijt zijn we vervolgens richting Orpen rest camp gereden. Deze ligt naar het westen, en na dit kamp is er ook een toegangspoort, Orpen gate. Ongeveer 7 kilometer voor het kamp stonden er een aantal auto’s stil en we hoorden dat ze jachtluipaarden zagen (dat zijn cheeta’s voor ons). Ze liepen een stukje van de weg af, maar niet al te ver. We reden met de auto’s mee en zagen ze inderdaad lopen. Ik reed een stukje verder en stopte daar aan de kant, zodat ik ook vrij uitzicht zou hebben als ze langs lopen. Natuurlijk is er een kans dat ze ergens anders naartoe lopen, maar dat risico moet je nemen. En hadden wij even geluk, ze gingen precies waar wij stonden onder een boom stil staan en liggen. Daardoor kon ik goed foto’s nemen van de 4 cheeta’s.

Na een tijdje besloten we verder naar Orpen rest camp te rijden om daar naar het toilet te gaan. Echter binnen een kilometer stonden er weer auto’s stil en die zeiden dat ze leeuwen in de verte zagen. Dat was inderdaad ver weg, maar toen Tineke met de verrekijker keek, bleken het geen leeuwen, maar nog meer (jonge) cheeta’s te zijn. Het waren er in totaal 5, dus nu hadden we in totaal 9 cheeta’s gezien.

En voordat we bij Orpen rest camp aankwamen, zagen we ook nog struisvogels met jongen. Deze vogels zie je niet zo vaak in het Krugerpark, omdat het eigenlijk ook niet hun habitat is.

Wat we ook veel zagen, waren enorme zwermen kleine vogels die opvlogen uit de struiken wanneer wij langs kwamen. Het gaat om ‘red-billed quelea’ (roodbekwever). Deze vogel wordt algemeen beschouwd als de meest voorkomende vogel op aarde, aantallen worden geschat op 1,5 miljard individuen. Deze vogel kan ook grote schade veroorzaken voor de landbouw.

Ons avondrondje was weer de S100, maar helaas kwamen we niet veel bijzonders tegen, tot we bij de poort van Satara waren. Net voorbij de poort stonden weer erg veel auto’s. Het bleek dat er een paar leeuwen op de weg lagen, waar dan tientallen auto’s omheen stonden. We hadden nog een kwartier voor de gate dichtging, Ik ben even iets naar voren gereden, we zagen de leeuwen en zijn weer teruggegaan. Veel auto’s bleven echter staan en blokkeerden ook de weg voor de mensen die wilden passeren. Omdat we die avond in het restaurant aten, hadden we uitzicht op al die auto’s, waarvan er vele te laat de poort binnenkwamen. Ik zag even de bewaker, die niet blij was dat hij elke keer weer de poort moest openen voor laatkomers.

De volgende ochtend zouden we naar Olifantskamp rijden voor de lunch, maar allereerst reden we weer richting Orpen. Na een aantal kilometers kom je dan bij een dam, waar inmiddels een redelijke groep auto’s stond. Uiteindelijk bleek dat er tussen veel auto’s van onze kant en veel auto’s van de andere kant leeuwen over de weg liepen. Wat een lol, leeuwen tussen de auto’s. Wij zijn dan ook al snel weer omgekeerd en zijn maar de S100 opgereden, zonder overigens veel te zien. Na het ontbijt zijn we richting Olifantskamp gereden, grotendeels over onverharde weg. Onderweg kwamen we nog weer struisvogels tegen en uiteindelijk kwamen we bij Balule low-water brug. Deze brug stroomde echter over, zodat we besloten maar een omweg naar Olifantskamp te maken.

Deze omweg kost wel minstens een half uur, maar we gaan liever voor zekerheid. Onderweg kwamen we tot onze verrassing nog gewone ooievaars tegen (die je dus ook in Nederland ziet). We komen hier allerlei ooievaars tegen, maar gewone niet zo vaak:

Die middag was het erg warm, waardoor we besloten geen laat middagrondje meer te rijden, maar te relaxen bij onze bungalow. Gelukkig hadden we ook een nieuwe, goed regelbare en stille airco in dit kamp. De volgende ochtend (31 december) hebben we nog weer een vroeg ochtendrondje gereden en kwamen een paartje met 2 juvenile carmine bee-eaters tegen:

En bij het Krugerpark in de zomer hoort ook de woodland kingfisher. De roep van deze soort kingfisher hoor je van verre en is kenmerkend voor het Krugerpark in de zomer. Je hoort het vaker dan dat je het vogeltje ziet, maar hieronder toch een mooie foto van deze vogel. De vogel trekt in de winter richting evenaar, maar vanaf november hoor en zie je deze in het Krugerpark. En niet alleen in het Krugerpark, we hebben deze ook al in onze tuin in Pretoria gehoord en gezien.

Na het ontbijt zijn we dan weer terug richting Skukuza gereden, voor onze laatste overnachting. Onderweg kwamen we leeuwen tegen, die zich goed verstopt hadden onder een struikje, ter bescherming voor de zon:

Na een korte toilet stop bij Tshokwane, zijn we richting Nkhulu gereden. Dit is een picknick plaats aan de Sabie rivier. Daarvoor echter zijn we nog even bij de leeupan gestopt. Deze staat al een tijd droog, maar we zagen nog steeds geen water. Het bleek echter dat er wel een klein beetje water was, waarin 2 jonge olifanten aan het spelen waren:

We zijn ook nog even bij Lake Panic geweest, waar de wevers druk aan het bouwen waren aan hun nesten:

Na aankomst bij Skukuza hebben we nog even een rondje gelopen. De vervet monkeys waren druk aan het spelen rond de bungalows:

De low-water bruggen waren open, dus we konden aan het eind van de middag ons ‘normale’ Skukuza rondje rijden. En dit keer hadden we veel geluk. We kwamen eerst bij een aantal auto’s en men vertelde dat er 2 luipaarden onder de boom stonden. We hebben ze inderdaad gezien, maar het was veel te donker onder de bomen om een foto te maken. We besloten dus verder te rijden, terwijl veel auto’s bleven staan bij die 2 luipaarden. Er reden nog 2 auto’s voor ons, en opeens reden die langzaam en naast elkaar. Het bleek dat er een luipaard voor deze auto’s op de weg liep. Ze bleven naast elkaar rijden, waardoor we wel zicht hadden, maar ik eigenlijk geen goede foto’s kon maken. Ik wilde er eigenlijk voorbij, maar dat lukte eerst niet. Een OSV lukte het wel om deels via de berm aan de andere kant te komen. Het luipaard ging echter even aan de rand van de weg liggen en ik zag toen mijn kans schoon om half via de berm de auto’s voorbij te komen en ook de OSV te passeren. Ik ben een stukje verder gereden en daar gekeerd, zodat ik het luipaard van voren kon fotograferen, wat veel mooiere plaatjes oplevert. Daarbij moest ik natuurlijk hopen dat het luipaard weer op zou staan en verder lopen. En dat gebeurde inderdaad. Daardoor kon ik groot aantal mooie foto’s van voren van het luipaard maken, terwijl de rest vooral foto’s van achteren had. Ik kon ook achteruit mee terugrijden, omdat er van de andere kant (nog) geen auto’s kwamen. Na een tijdje zijn wij omgedraaid en verder gereden, we hadden inmiddels genoeg mooie foto’s kunnen maken. Zie hieronder een selektie van de foto’s.

De rest van de terugweg werden we vooral ingehaald door mensen die veel haast hadden en (veel) te hard reden. Dat was dit keer ook erg opvallend, er waren erg veel mensen die (veel) te hard reden. Op verharde weg is de maximum toegelaten snelheid 50 km/u, maar er werd veel harder gereden. Wij reden meestal tussen de 35 en 45 km/u. Wij konden nog ruim voor sluitingstijd bij Skukuza terug zijn (poort sluit om half zeven), maar ik denk dat een aantal mensen nog naar de uitgang moest, Kruger gate, en dat is minstens 20 minuten verder. We hebben deze dagen ook een aantal keer gelezen over doodgereden impala’s, en zelf hebben we er 1 gezien en een aantal doodgereden vogels.

De jaarwisseling in Skukuza verliep heel erg rustig, wij lagen al vroeg op 1 oor (meestal beginnen wij ons eerste rondje tussen 5 en 6 uur (het is dan al licht). Wel regende en onweerde het die nacht een beetje.

De volgende dag zouden we terug naar huis rijden, maar eerst wilden we weer een vroeg rondje rijden. We kwamen eerst weer de hyena’s tegen buiten de poort. De low-water bruggen waren nog gewoon hopen, hoewel het water hoger stond, maar ze overstroomden niet. Na een tijdje kwamen we een aantal OSV’s tegen. Een van hen zei ons of we de leeuwen niet gezien hadden. Ik keek in mijn spiegel en zag daar 2 leeuwen op de weg lopen. We zijn omgedraaid en met de OSV’s naar de leeuwen gereden. De OSV’s waren echter eerder en lieten mij er niet langs, zodat ik weer alleen een leeuw van achteren kon fotografen. De leeuw zag er slecht en mager uit. En de volgende OSV’s kwamen er al aan. We zijn daarom maar weer omgekeerd en verder gereden.

Bij de hoge brug over de Sabie rivier aangekomen, stond deze vol met bavianen (baboons).

De hoge brug over de Sabie rivier vol met bavianen

We reden verder terug naar Skukuza toen Tineke opeens een leeuw zag aan de rechterkant (mijn kant). Ik had deze totaal niet gezien, maar gelukkig Tineke dus wel. We waren dus weer eens even alleen met een leeuw en konden daardoor een goede foto maken:

Na het ontbijt hebben we alles ingepakt en zijn we richting Lower Sabie en dan Crocodile Bridge gereden. En onderweg kwamen we nog weer van alles tegen, eerst een leeuw op een rots, dan een luipaard in een boom en tenslotte nog eens 2 luipaarden in een boom. Geen van alle hebben we zelf ontdekt, maar we konden ze allemaal goed zien. Vooral de laatste met 2 luipaarden was ver weg, maar met een goede zoom toch goed te zien.

Uiteindelijk zijn we rond half twaalf het park uitgereden en na een rit van minder dan 4,5 uur waren we rond 16 uur weer thuis.

We hebben dit keer weer veel vogels gezien, de mooiste heb ik aan het eind nog eens in een galerij gezet. We hebben ook veel jonge vogels gezien, die nog moeilijker te identificeren zijn, omdat de kleuren vaak wat afwijken. Het was weer een succesvol bezoek, waarbij we veel cheeta’s (9), luipaarden (6) en leeuwen (niet bijgehouden) hebben gezien. Van de big 5 hebben we de neushoorn niet gezien, met al het groen zijn deze nog moeilijker te vinden, ook al omdat ze alleen in bepaalde delen van het park voorkomen. Olifanten kwamen we af en toe veel tegen. De laatste terugrit langs Tshokwane vooral hebben we daar wel honderden olifanten gezien. Buffels hebben we maar weinig gezien, af en toe vooral en rond het water.

Het was druk in het park, maar toch merkte je dat niet altijd. Vooral de vroege ochtendrondjes waren vaak erg rustig. De meeste mensen gaan vooral op vakantie en verblijven vooral in de kampen, lijkt het. We hadden ook geluk met het weer. Het was niet extreem warm, meestal overdag rond de 30-33 graden en de regen viel vooral ’s avonds of ’s nachts. De wegen waren ook meestal wel open. Maar afgelopen nacht (1-2 januari 2026) heeft het weer veel geregend, hoorden we. De low-water bruggen zijn nu weer afgesloten. Vorig jaar waren we met Koen en Rinse rond dezelfde tijd in het park, maar toen waren er veel meer wegen afgesloten en was het bovendien vaak veel warmer (37-39 graden). Je moet wel wennen aan de vochtigheid, het is behoorlijk vochtig door alle regen.

Hard rijden is wel een probleem aan het worden, ook door het personeel. Je hoort hierover veel klachten en hebben dus zelf ook een doodgereden impala en vogels gezien.

Hieronder nog een impressie van de vele vogels die we gezien hebben. Deze verzameling is niet compleet, en ook niet van alle vogels heb ik goede foto’s kunnen maken.

Zoals al wel eerder geschreven valt hier de regen in de zomer en is het in de winter kurkdroog. Het is altijd de vraag wanneer de eerste (echte) regen gaat vallen, maar dit jaar was dit vroeg. In Oktober hadden we al bijna 100 mm gehad, en in november viel er 152 mm. En tot vandaag (24 december) hebben we hier ook al weer bijna 150 mm gehad. De temperaturen vallen wat lager dan normaal uit. We hebben maar sporadisch een dag boven de 30 graden, alhoewel het meestal wel boven de 25 graden is. Maar in vergelijking met andere jaren is het toch een stuk lager. De gemiddelde temperatuur in november lag 3 graden lager dan vorig jaar, en ook december geeft tot nu toe hetzelfde verschil.

Mocht je geïnteresseerd zijn in het weer bij ons, dan kun je altijd naar de volgende website gaan: https://www.wunderground.com/dashboard/pws/IPRETO208. Bij de settings kun je de temperatuur aanpassen naar Celsius (het is een Amerikaanse website). Dit weerstation draait sinds juli dit jaar en staat op ons balkon.

We vertrekken tweede kerstdag (vrijdag) weer voor een week richting het Krugerpark. Op dit moment zijn echter delen van het Krugerpark niet of moeilijk toegankelijk door de regen. In het noorden heeft het op plaatsen 300 mm binnen 24 uur geregend, maar ook in de buurt van Skukuza is 150 mm in een dag gevallen en staan er een aantal lage bruggen onder water. We verblijven eerst een paar dagen in Skukuza en gaan dan wat meer naar het noorden, richting Satara. Op dit moment weten we niet of dat al weer mogelijk is, maar hopelijk regent het nu niet meer en is over een paar dagen de weg weer open. Mocht het niet zo zijn, dan moeten we wellicht buitenom het park naar Satara rijden, Dat is een behoorlijke omweg, maar nog goed te doen in 1 dag. Hieronder 2 links naar berichten op Facebook over de overstromingen. Dit is de manier hoe je in Zuid-Afrika het best deze informatie ontvangt:

https://www.facebook.com/share/p/1GS6zwqDR8

https://www.facebook.com/share/v/17vZH3K6iP/

De lagere temperaturen betekenen ook dat we achter zijn met de mais. Normaalgesproken proberen we eigenlijk voor de kerst klaar te zijn met de bloei in onze kweektuin in Bapsfontein, maar dit jaar zijn we nog maar nauwelijks begonnen. Het betekent ook dat de mensen gewoon moeten werken tussen kerst en oud en nieuw. Gelukkig is de zaai van de maisproefvelden wel compleet, ondanks de vele regen. Vorig jaar hebben we tot half januari gezaaid, maar dat kwam vooral ook doordat de regen erg laat begon, waardoor we eigenlijk pas in december konden zaaien.

Normaalgesproken nemen we mijn werkauto, de Toyota Corolla cross mee naar het Krugerpark, deze is zuiniger, maar het probleem met de airco is nog niet opgelost. Het blijkt dat de radiator van de airco een gaatje heeft, door een steentje ontstaan. Maar om dit onderdeel zo kort voor de kerst te krijgen, is niet zo makkelijk hier, bijna alles is al gesloten. Uiteindelijk is deze nu wel besteld, maar wordt pas na de kerst geleverd. Daarom nemen we nu onze eigen Ford Kuga mee, dan hebben we in ieder geval geen problemen met de airco.

Toen we terugkwamen uit Nederland was het weer hier niet erg zomers, erg veel regen en meestal bewolkt. Het weer was heel anders dan vorig jaar in November, toen het heet en droog was. De eerste 2 weken na terugkomst hebben we maar weinig zon gezien. Aan het eind van de maand bleek dat de gemiddelde temperatuur in November 3 graden lager was dan vorig jaar. De regen zorgde er echter voor dat alles groen was. Aan het eind van november keek ik eens op de website van Sanparks of er nog huisjes beschikbaar waren in het Krugerpark rond 16 december. Deze dag is een vrije dag alhier en wordt algemeen beschouwd als het begin van de zomervakantie. Dit jaar viel deze op dinsdag, dus door 1 dag vrij te nemen, konden we 4 dagen naar het Krugerpark (met het weekend erbij). En we hadden geluk, ik vond nog voor iedere nacht een huisje, wel steeds in een verschillend kamp, maar dat is op zich geen probleem. De eerste nacht in Pretoriuskop, de tweede nacht in Berg en Dal en de laatste nacht in Crocodile Bridge Restcamp. Dit laatste kamp staat bekend om zijn bushbaby sigthings. We waren hier 1 keer eerder geweest, maar toen was het al bijna donker toen we deze beestjes zagen (het zijn nachtdieren).

We zijn dan op zaterdagochtend om 6 uur vertrokken en de reis verliep voorspoedig. Toen we in de buurt van Malelane kwamen (de dichtstbijzijnde toegang voor ons), werd het opeens erg warm in de auto. De auto was 2 weken ervoor voor een servicebeurt in de garage geweest en toen was ook de airco gerepareerd (dachten we). Ik kwam er namelijk achter dat de airco niet werkte 2 dagen voor de servicebeurt. Ze zeiden toen dat de airco het weer deed, hij was bijgevuld met gas. Ik heb niet verder doorgevraagd, maar had natuurlijk moeten vragen of ze ook naar een lek hadden gezocht, want het is niet normaal dat deze bijgevuld moet worden. Gelukkig was de Toyota garage in Malelane nog open zaterdagochtend. Men was relatief vlot met ons te woord te staan. Het bleek dat een monteur voor de airco niet beschikbaar was, maar ze konden deze wel weer bijvullen. Dat zou ons hopelijk een paar dagen helpen. Het was namelijk al boven de 35 graden op dat moment. En inderdaad deed de airco het weer na het bijvullen en deze heeft het ook het hele bezoek volgehouden.

Dit alles zorgde natuurlijk voor enig oponthoud, maar we waren nog net voor de middag in het park. Het was inmiddels 37 graden en dat zorgde ervoor dat we niet erg veel dieren hebben gezien. We zijn via Afsaal (lunch) naar Skukuza gereden, via Lake Panic. Daar hebben we nog wel een paar mooie vogels gezien. Uiteindelijk kwamen we rond half vijf bij Pretoriuskop aan. We wilden eerst nog een laatste rondje rijden, maar het weerbericht gaf aan dat het later die avond (rond 7-8 uur) behoorlijk zou gaan regenen. We besloten daarom de braai maar wat vroeger aan te steken en op tijd te braaien. En dat was maar goed ook, want niet lang nadat wij klaar waren, begon het behoorlijk te regenen (en onweren). De verdere nacht heeft het eigenlijk voortdurend geregend en zelfs de volgende ochtend regende het nog bij het vroege ochtendrondje. We hebben dan ook niet veel dieren gezien.

Na het ontbijt zijn we richting Skukuza gereden om daar een plaatselijk rondje te rijden. Hierbij kwamen een groep hyena’s op de weg tegen:

Na het plaatselijke rondje hebben we in Skukuza bij Cattle Baron geluncht. In de loop van de dag werd het ook weer droog en na de lunch zijn we richting Berg en Dal vertrokken, ons volgend overnachtingskamp. Niet ver voor de afslag naar het kamp kwamen we eerst langs een paar leeuwen in de berm.

En even later, op de weg naar Berg en Dal, zagen we ook nog een luipaard in de boom. Helaas keek hij de andere kant op, dus hebben we alleen een foto van zijn achterkant.

Na het inchecken bij het kamp hebben we nog een einde-dag rondje gereden, waarbij we een grote groep luierende leeuwen bij een waterhole aantroffen (volgens tellingen waren het er in totaal 14):

Daarna hebben we in het restaurant van het kamp gegeten en vroeg naar bed gegaan. In de ochtend gaat de poort van het kamp al om 4.30 uur open, dan is het nog donker. Om 5 uur wordt het echter al licht en we wilden dan om 5 uur ook vertrekken. En het ochtendrondje was succesvol, bij de waterhole troffen we de leeuwen niet meer aan, maar wel kwamen we even later wilde honden tegen:

Een stuk verder kwamen we nog slapende leeuwen tegen, een slak en ook nog een kameleon op de weg:

Ook zagen we een dung beetle heel druk met een rolletje olifantenmest:

Na het ontbijt zijn we weer richting Skukuza vertrokken. De meeste gravelwegen waren nog afgesloten vanwege de regen de dag ervoor, waardoor voor ons de enige weg naar Crocodile Bridge via Skukuza ging. Het was nog vroeg toen we daar aankwamen, daarom zijn we vandaar doorgereden naar Tshokwane en na een lunch daar via Lower Sabie naar Crocodile bridge. Onderweg naar Tshokwane kwamen we nog wel langs de weg jonge wilde honden tegen. Ze lagen deels verborgen in het gras, maar kwamen ook soms wat omhoog, zodat we ze konden zien:

Inmiddels waren een aantal zandwegen weer open en hebben we de S28 genomen richting crocodile bridge. Deze weg is bekend vanwege 3 cheetahs die je daar vaak ziet. Helaas hadden wij geen geluk dit keer. Deze weg was behoorlijk slecht door alle regen, dus niet echt een aanrader. De S25 was echter alweer bewerkt en daardoor een stuk beter. Uiteindelijk hebben we die dag 3 x een kameleon op de weg gezien, terwijl we deze niet vaak zien.

We wilden op tijd bij het crocodile bridge kamp zijn, om mogelijk de bushbaby’s in het kamp te zien. Ons huisje had een erg oude airco, gelukkig koelde die wel goed. De vorige keer was het een stuk warmer en toen deed de airco het niet geweldig, waardoor het die nacht toen erg warm was.

We hebben tijdens de intredende schemering een tijd staan kijken bij de paal waar normaal de bushbaby’s komen, maar hebben helaas niets gezien.

De volgende ochtend wilden we nog een vroege ochtend safari doen en dan richting huis. Meestal wordt het later op de dag drukker, en bovendien had ik later die middag ook nog een vergadering (Europa houdt geen rekening met een Zuid-Afrikaanse feestdag).

De volgende ochtend gingen we op pad en zagen we opeens vlakbij 2 uilen zitten op een kale boom:

Een stukje verder kwamen we bij olifanten op de weg, 3 mannetjes om precies te zijn. Deze bleven maar op de weg staan en we konden niet passeren. Verschillende auto’s gingen ons voorbij, maar niemand durfde er uiteindelijk voorbij te rijden. Na ongeveer een kwartier wachten besloten we maar terug te gaan en ergens anders langs te rijden.

De rest van deze ochtendrit hebben we niet veel bijzonders meer gezien. Wel werd het behoorlijk druk het park in. Het was natuurlijk een vrije dag en veel mensen kwamen voor een dagje het park in. Op een gegeven moment waren er erg veel auto’s bij elkaar. Normaalgesproken is er dan een sighting, het bleek dat men een cheetah zou hebben gezien. Wij hebben echter niets gezien, behalve dat ik dacht het silhouet van een weglopende leeuw te zien, maar daar was ik niet zeker van.

Na een laatste ontbijt in het kamp zijn we het park uitgereden en terug naar huis, waar we rond 13 uur aankwamen, zonder veel vertraging onderweg. Omdat het een vrije dag is, wordt het vaak later op de dag behoorlijk druk op de weg. Door ons vroege vertrek hadden we daar echter geen last van.

De volgende dagen moet ik nog werken, maar op 26 december, 2e kerstdag, vertrekken we weer voor 6 dagen naar het Krugerpark, het negende bezoek dit jaar. Dit bezoek met de kerst hadden we al maanden eerder geboekt, ook al omdat het druk is in het park in deze periode. Door vroeg te boeken kun je nog in je favoriete kamp terecht. Wij hebben dit keer in Skukuza en Satara geboekt, 2 drukke kampen, maar ook kampen waar je vaak de beste sightings hebt. Bovendien hebben beide kampen ook een relatief goed restaurant.

Omdat er zo weinig dagen tussen onze bezoeken liggen en er een kans op malaria is in deze tijd van het jaar, slikken we voor de hele periode tabletten (1 tablet per dag na het avondeten). Normaalgesproken moet je tot 7 dagen na je bezoek nog slikken, en 2 dagen ervoor beginnen. Aangezien we 9 dagen niet in het park zijn, kunnen we gewoon de hele tijd doorgaan.

Hierna nog wat foto’s van vooral vogels die we gezien hebben:

Deze laatste foto is van de woodland kingfisher. Deze vogel heeft een zeer typische roep. De vogel is een trekvogel en is alleen in het park in de zomer. In oktober hebben we de roep nog niet gehoord, maar nu hoorden we deze volop, en zagen we ook de vogel regelmatig. Het typische geluid kun je hier horen: https://youtu.be/HzzZJX5584E (en wij herkennen het inmiddels direct).

We hadden gepland in de eerste week van November naar Lesotho op vakantie te gaan. We zouden op zaterdag 1 november vertrekken en zondag 8 november terugkomen. Voor deze periode hadden we een 4×4 pickup gehuurd op het vliegveld van Johannesburg. Deze hadden we nodig om de Sani-pass te rijden. Dit is een beroemde grensovergang tussen Lesotho en Zuid-Afrika hoog in de bergen. Omdat dit een gravelweg is, moet je eigenlijk een 4×4 hebben. Voor ons ligt deze pas aan de andere kant van Lesotho, waardoor we een behoorlijk eind moeten terugrijden om weer thuis te komen.

Op zaterdagmorgen zijn we vertrokken, allereerst naar het vliegveld om de auto af te halen en onze eigen auto daar te parkeren. Ik had een Ford 4×4 bakkie gehuurd, maar het principe ‘of gelijkwaardig’ leverde ons een Chinese auto op, GWM. Op zich was er niks mis met deze auto, maar de automatische airco werkte niet echt, ook al omdat de ramen niet getint waren. Om het aangenaam in de auto te houden moest je de airco op minimum zetten en de ventilator behoorlijk hard laten blazen. De afstand naar de dichtstbijzijnde grensovergang met Lesotho (bij de hoofdstad Maseru) was ongeveer 400 km, maar wij besloten een kleine omweg via Golden Gate National Park te maken. Door dit park loopt er een verharde weg die je gratis mag gebruiken, als je alleen op doortocht bent. Het park zelf is veel vlaktes en heuvels, en er zijn wat wandelingen, maar we waren alleen op doortocht en mochten dus nergens echt uitstappen. Zelfs de enige picknickplaats was niet toegankelijk voor mensen die op doortocht waren. Uiteindelijk hebben we dan in het dorp na het park onze meegebrachte lunch gebruikt.

Bij de grens aangekomen was het erg druk, vooral met voetgangers. Het blijkt dat veel taxi’s mensen bij de grens afzetten, die dan vervolgens te voet verder gaan. Er werken veel inwoners uit Lesotho in Zuid-Afrika, Lesotho is ook een erg arm land. En ze worden ook nog getroffen door de invoerheffingen van Trump, want hij heeft een erg hoog tarief opgelegd aan Lesotho, omdat zij weinig uit de VS invoeren. Maar het land is daarvoor te arm, dus het treft vooral de armste landen en bevolking. Lesotho had een vrij grote textielindustrie en voerde veel uit naar de VS, maar dat is nu grotendeels stil komen te liggen.

We moesten aansluiten in de rij voor de Zuid-Afrikaanse douane (te voet) en dat duurde ongeveer een uur. Daarna konden we met de auto naar de grenscontrole van Lesotho en daar konden we gewoon in de auto blijven zitten en waren we in 10-15 minuten klaar.

Daarna konden we Lesotho in. We hadden die nacht een hotel geboekt in de hoofdstad Maseru, en zouden daar 2 nachten verblijven. Daarna zouden we verder het land in.

We waren nog geen 10 minuten in Lesotho, toen we een telefoontje kregen van Liane, Tineke’s zus. Het ging niet goed met Tineke’s moeder en het zou beter zijn dat we naar Nederland kwamen. We zijn eerst verder naar het hotel gereden en hebben toen gekeken hoe we onze plannen konden aanpassen. We hadden hotels gereserveerd voor de hele week, en zouden op 14 november naar Nederland gaan. Het eerste was ons ticket naar Nederland aan te passen. Het was te laat om nog terug te rijden naar huis (dat zou ongeveer 5 uur kosten), dus we konden op z’n vroegst zondagavond naar Nederland vliegen. Via de website van KLM kon ik snel en eenvoudig ons ticket aanpassen, waarbij we dan zondagavond 2 november naar Nederland vlogen. Ook de terugreis hebben we aangepast, zodat we 3 weken in Nederland zouden zijn. Indien nodig, konden we dat later nog weer aanpassen. Ook de kosten voor het aanpassen vielen erg mee, waarschijnlijk omdat de tickets in november niet zo duur zijn.

Daarna ben ik begonnen ook de hotels voor die week aan te schrijven om de situatie uit te leggen en te vragen of we ons verblijf uit konden stellen. Bij alle hotels was dat uiteindelijk geen probleem en werkten ze mee aan het aanpassen van de datum. We wisten toen nog niet precies wanneer we wel zouden gaan, maar in de loop van de tijd hebben we besloten de laatste week van januari weer een poging te wagen.

Die nacht hebben we in het hotel in Maseru geslapen, waarna we de volgende ochtend rond 8 uur zijn vertrokken naar huis, eerst weer de grens over en daarna de kortste weg naar het vliegveld van Johannesburg en dan verder naar huis. De passage van de grens verliep een stuk vlotter nu, het was minder druk. Uiteindelijk waren we rond 13 uur op het vliegveld en rond 14 uur weer thuis. Onze vlucht zou pas om middernacht zijn, dus we hadden nog volop de tijd om onze koffers te pakken. Normaalgesproken parkeren we onze auto ook wel eens op het vliegveld, maar voor een goede prijs moet je minimaal 5 dagen van te voren boeken, want dan krijg je 50% korting. Dat konden we nu niet, en dan is het goedkoper een taxi naar het vliegveld te nemen. Gelukkig had onze vaste taxichauffeur geen afspraken en kon hij ons die avond naar het vliegveld brengen, waarmee dat probleem opgelost was.

De vlucht naar Amsterdam verliep vlot en we kwamen op tijd in Schiphol aan. Paul zou daar met onze auto komen, zodat wij direct door konden naar Ruinen, waar Tineke’s moeder in een verpleeghuis verblijft. We waren op weg naar de auto, toen Liane weer belde. Ze wist niet of we nog op tijd zouden zijn, het ging niet goed met moeder. We zijn maar gewoon gaan rijden, zonder verder extra haast te maken. Paul reed het eerste stuk, we zouden hem in Zwolle afzetten, zodat hij vandaar met de trein terug naar Eindhoven kon.

Bij aankomst in Ruinen zijn we gelijk naar moeder gegaan, waar Liane en Ruud ook waren. Ze was nog in leven en bij kennis, en Tineke kon nog even contact met haar hebben. Daarna is het traject van palliatieve sedatie ingezet. Ze had al pijnstilling, maar ze werd ook in slaap gebracht, zodat ze niet zoveel meer mee zou krijgen. Hoe lang het zou duren, is moeilijk in te schatten. Liane had die nacht ervoor al bij haar geslapen, de komende nacht zou Tineke dat doen. En de anderen verbleven in een hotel in Ruinen.

Het viel ons wel op dat er nogal eens bijna fouten met medicatie werden gemaakt, we hebben een aantal keren speciaal medicatie moeten halen in Meppel bij het ziekenhuis, omdat er verkeerde medicatie was.

Het traject duurde langer dan we hadden verwacht. Eerst sliepen Liane en Tineke om de beurt een nacht bij haar, maar later sliepen ze allebei bij haar. Maar het werd te vermoeiend om dat iedere nacht te doen, waardoor we besloten dat zaterdagnacht niemand meer bij haar zou slapen. We waren die dag ook al een paar keer met z’n allen bij haar weggegaan, maar die nacht was voor het eerst dat we dat voor langere tijd deden.

De volgende ochtend kregen we net voor 7 uur in het hotel een telefoontje dat ze om 7 voor 7 die ochtend overleden was. Er was toen iemand van het personeel bij haar. We zijn toen onmiddellijk naar haar toe gegaan en hebben daar afscheid genomen en zijn begonnen met alle formaliteiten af te wikkelen. Dezelfde dag nog hebben met de uitvaartverzorger het afscheid gepland. Dit zou dan die vrijdag plaatsvinden in Meppel.

Gedurende de week waren we al 2 x bij Tineke’s vader op bezoek geweest. Hij verblijft ook in een kleinschalige zorginstelling in Ansen, een paar kilometer van Ruinen. Bijna een jaar geleden zijn ze daar gezamenlijk naartoe gegaan, maar samen ging niet meer, want hij was dement aan het worden en Tineke’s moeder ging lichamelijk steeds verder achteruit.

Het weekend ervoor had hij al afscheid genomen, voor zover hij dat nog beseft. Bij onze bezoeken bleek dat hij het wel beseft, maar het ook zo weer vergeten is. De zondagmiddag na het overlijden zijn we naar hem toegegaan om het te vertellen. Op dat moment is hij dan even verdrietig, maar even later ook weer vergeten.

Zondagmiddag, na bijna een week, zijn wij dan voor het eerst naar Eindhoven gegaan. Zoals al eerder verteld, hebben we een eigen kamer in ons huis aldaar en kunnen we daar slapen en zagen we ook voor het eerst Koen en Rinse.

De maandag konden we wat bijkomen en ging ik weer aan het werk. Op dinsdag idem dito, maar Tineke kwam die middag opeens naar mij toe dat haar vader gevallen was en op weg naar het ziekenhuis met de ambulance. Wij zijn bijna onmiddellijk ook vertrokken om naar hem toe te gaan, een reis naar Meppel van ruim 2 uur.

Bij het ziekenhuis aangekomen zijn we naar de eerste hulp gegaan en kwamen aldaar op de kamer waar hij lag. Hij was op dat moment vrij helder, maar wist niet precies wat er aan de hand was. Even later kwam de arts en die vertelde ons dat zijn heup gebroken was. Het was nog niet duidelijk of hij hieraan geopereerd kon worden. Op ons verzoek gingen ze dat uitzoeken, omdat op deze leeftijd (hij is bijna 90 jaar) ook soms besloten wordt om niet meer te opereren. De kans dat iemand op de operatietafel overlijdt is relatief groot. Hij kreeg wel eerst een verdoving en werd toen naar de verpleegafdeling gebracht. Uiteindelijk waren we rond 8 uur ’s avonds klaar en na een snelle hap bij de plaatselijk McDonalds, zijn we weer naar Eindhoven gereden.

De volgende ochtend zijn de dan weer terug naar Meppel gereden om van de arts te horen of er nog een operatie mogelijk was. Hij was immers tot dat moment nog gewoon mobiel en het zou een grote klap zijn als hij niet meer kon lopen. Bij het gesprek met de arts bleek al snel dat hij niet meer operabel werd geacht, de risico’s waren te groot. Men ging de zenuw bij zijn been uitschakelen, zodat hij permanent geen pijn meer zou hebben, en dan kan hij terug naar de verpleeginstelling in Ansen. Hij zou nooit meer kunnen lopen. Die ochtend was hij erg warrig en konden we geen normaal gesprek met hem aanknopen.

Die dag hebben we met Liane en Engbert (Tineke’s broer) het appartement van haar moeder ook nog leeggeruimd. Het moet binnen 7 dagen gebeuren en dit kwam ons allemaal het beste uit. Die avond hebben wij in de buurt (Diever) in een hotel overnacht, zodat wij de volgende ochtend nog weer even bij haar vader op bezoek konden gaan. De zenuw zou die dag worden uitgeschakeld en dan zou hij vrijdag terug kunnen, dat was de dag van de uitvaart. Het oorspronkelijke idee was dat hij mee zou gaan naar het afscheid, maar omdat hij nu niet meer mobiel was, kon dat helaas niet meer. Op donderdagochtend zijn we dan weer naar Eindhoven gereden. De volgende ochtend zouden we dan met z’n allen naar Meppel gaan voor het afscheid.

Vrijdag was het afscheid van moeder op de locatie van de uitvaartverzorger, met een kleine groep genodigden. Tineke’s moeder wilde eigenlijk niets, maar iets kleins met maar weinig mensen was voor haar acceptabel. Daarna zijn we met z’n allen naar Ansen gereden. Tineke’s vader was daar inmiddels terug. Daar kregen we van het personeel koffie en thee aangeboden en zijn we in kleine groepjes even bij hem langs gegaan. Hij was echter nauwelijks aanspreekbaar.

Wij hadden nu nog ruim een week in Nederland te verblijven. We zijn nog een paar keer bij haar vader op bezoek geweest en ook nog een dag naar Zeeland geweest. Twee collega’s waar ik lang mee gewerkt hebt, gingen met pensioen en ik zou niet bij hun officiële afscheid kunnen zijn. Daarom zijn we nu maar met z’n drieën in Yerseke gaan lunchen.

Mijn zus Marian was ook nog jarig die week en daarom hebben we met mijn familie op de zondag voor ons vertrek nog in Amersfoort gegeten. Op maandag zijn we vervolgens terug naar Zuid-Afrika gevlogen. Onze taxichauffeur zou ons daar weer oppikken om ons naar Pretoria te brengen. Dat weekend was echter de G20 top in Johannesburg geweest, dus het vliegveld was slecht toegankelijk per auto. Op dat moment sluit men gewoon alle wegen rond het vliegveld af, zonder rekening te houden met mensen die ook vertrekken of aankomen. Gelukkig was maandagavond later op de avond bijna alles weer open en konden we bijna ongehinderd opgehaald worden.

De situatie met Tineke’s vader is lastig, het wisselt per dag. De laatste keer dat we op bezoek waren voor ons vertrek was hij weer vrij helder, hij kende onze naam en wist dat we in Zuid-Afrika woonden. Hij zat in een rolstoel, maar ligt ook veel in bed. Als je leest over mensen met een gebroken heup, zijn er veel die in enkele maanden of binnen een jaar overlijden. Maar er zijn uitzonderingen en daarom kunnen we er niet echt rekening mee houden. We houden er rekening mee dat we onverwacht weer snel naar Nederland moeten reizen, maar het kan ook nog langer duren.

Onze vakantie in Lesotho hebben we nu eind januari 2026 gepland. De grootste kostenpost van de in het water gevallen vakantie was de huurauto. Ik had deze geboekt met 200 km per dag, wat net genoeg zou moeten zijn voor de hele vakantie van 8 dagen. Helaas hadden we nu ruim 1000 km gereden in 2 dagen, en voor elke extra km moet je betalen. Uiteindelijk was de auto daardoor bijna even duur als voor de totale 8 dagen huur die gepland was. De auto voor onze nieuw geplande vakantie heb ik nu maar met onbeperkte kms gehuurd, zodat we dat probleem in ieder geval niet hebben.

In oktober zijn Koen en Rinse op bezoek geweest. Ze hebben dit keer een bezoek aan ons gecombineerd met een bezoek aan Kaapstad. We zijn in 2022 met de camper ook in Kaapstad geweest, maar toen hebben we de Tafelberg (Table Mountain) helaas niet kunnen beklimmen, want er stond teveel wind. Bovendien zijn we toen maar 1 dag echt in Kaapstad geweest.

Op woensdag 8 oktober zijn ze ’s avonds aangekomen in Johannesburg, met enige vertraging, want er was iemand onwel geworden in het vliegtuig voor vertrek.

We hadden al een bezoek aan het Krugerpark gepland, allereerst zouden we 2 dagen in Skukuza verblijven en zij zouden dan nog 2 dagen extra in Satara verblijven. Een paar weken voor vertrek zag ik dat er nog een huisje vrij was in Byamiti. Dit is een bushcamp (dus geen restaurants of winkels) en ligt vrij afgelegen, maar toch centraal in het Krugerpark. Deze hebben we er dan nog bijgeboekt en daarmee zijn we 1 dag extra in het Krugerpark. Oorspronkelijk zouden we op zaterdag vertrekken, maar door de extra nacht gingen we al op vrijdag om 6 uur op pad naar Malelane gate. We reden met 2 auto’s, omdat wij op maandag terug zouden gaan en Koen en Rinse op woensdag.

Rond half elf kwamen we bij het park aan en vervolgens zijn we via allerlei onverharde en verharde wegen uiteindelijk naar Byamiti gereden, waar we rond half 5 aankwamen. Hier hadden we nog nooit verbleven. Meestal heeft een bushcamp beperkte elektriciteit, maar dit kamp had tot onze verbazing gewoon elektriciteit en ons huisje had zelfs airconditioning. En dat was een geluk, want overdag was het 35 graden, en de dagen erop zelfs nog warmer. Het koelt ’s avonds wel af, maar toch blijft het vrij warm in het huisje zonder airconditioning.

Door de warmte hebben we eigenlijk alle dagen niet echt bijzonder wild gezien, iedere dag wel een of meer leeuwen, maar meestal lagen ze helemaal plat onder een bosje, waardoor er verder weinig van te zien was.

De volgende dag hebben we vanuit Byamiti een rondje gemaakt voor het ontbijt. Daar hebben we voor het eerst een trompet hoorvogel (trumpet hornbill) gezien. Deze hadden we nog nooit eerder gezien.

De volgende 2 nachten hebben we in Skukuza doorgebracht. De eerste dag zijn we voor het ontbijt naar Lower Sabie gereden. Na het ontbijt aldaar reden we naar de brug bij Lower Sabie. Toen we naar de andere kant reden, zagen we opeens een leeuw uit de bosjes komen en over de weg lopen. Helaas kwam er van de andere kant een auto aangereden die nogal hard naar de leeuw toe reed. Deze verdween daardoor weer aan de andere kant in de struiken. We bleven even wachten en na enkele minuten zagen we de leeuw weer, die onder een bosje aan het water ging liggen. Op de foto hieronder lijkt het redelijk dichtbij, maar het is een met een telelens gemaakt, en daarna nog eens op de foto ingezoomd, het was dus behoorlijk ver weg, vanaf de brug over het water genomen.

De laatste ochtend hebben we vanuit Skukuza een rondje gereden waarbij we leeuwen zagen. Daarbij waren echter zoveel safari-auto’s, dat het bijna onmogelijk was om er te passeren, of een goed zicht op de leeuwen te hebben. De jongens hadden een wat beter zicht dan ik had, onderstaande foto is dan ook van hen:

Na het ontbijt zijn we dan weer gezamenlijk naar Lower Sabie gereden, waarna zij richting Satara gingen en wij richting huis. We hebben beiden niet veel bijzonders meer gezien. De temperatuur was die dag ook 38 graden. Wij kwamen rond half 5 thuis aan en hebben nog even gelijk boodschappen gehaald. De jongens zijn nog 2 nachten in Satara gebleven, maar hebben ook niet veel bijzonders gezien (wel leeuwen natuurlijk). Op woensdag zijn ze dan weer naar Pretoria gereden en waren al kort na de middag bij ons thuis.

Op zaterdag hebben we ze naar het vliegveld gebracht, ze vlogen naar Kaapstad. Daar hebben ze nog enkele dagen doorgebracht, waarbij ze zowel de Tafelberg als Lions head te voet hebben beklommen. Ook zijn ze nog bij Kaap de Goede Hoop geweest. Op donderdag zijn ze dan met de dagvlucht van KLM van Kaapstad naar Amsterdam gevlogen, waarbij ze net nog even bij de landing van storm Benjamin konden genieten. De landing verliep echter zonder problemen.

Hieronder nog een selectie van de foto’s die ik gemaakt heb in het Krugerpark. Zoals je kunt zien, heb ik vooral foto’s van vogels gemaakt.

De temperaturen zijn inmiddels weer wat omhoog gegaan, en ook hebben we de eerste regen gehad aan het eind van september. De hoeveelheid was nog klein, 10 mm hier in Pretoria, maar dit is meestal heb begin van de zomerse regenperiode.

Het is een drukke periode op het werk, de oogst van vorig jaar was laat, maar toch willen we dit seizoen gewoon op tijd starten. De eerste mais op onze boerderijen is al weer uitgezaaid en we zijn druk bezig de proefvelden klaar te maken, zowel voor soja als voor mais.

We hadden nog wel een probleem op onze boerderij in Bapsfontein. Vorig seizoen is tijdens een storm een electriciteitspaal op de grond beland, waardoor we aan een zijde van de boerderij geen stroom hebben. En deze is wel essentieel om te kunnen beregenen in dit droge seizoen. Mijn collega’s hebben heel vaak gebeld en uiteindelijk is men in september begonnen dit te repareren. Frappant hierbij was is dat men op zaterdag begon te repareren (overwerken = extra geld). Maar uiteindelijk heeft het nog bijna 3 weken geduurd tot we vorige week zaterdag weer stroom hadden aan die kant van de boerderij. Daarmee kunnen we daar dan uiteindelijk ook weer zaaien, dat is 2 weken later dan de bedoeling was. We hebben daarmee bijna 6 maanden geen stroom gehad, maar al die tijd wel gewoon vastrecht betaald.

Vorige week was er op woensdag een vrije dag, heritage day, of in de volksmond braaidag. Op deze dag viert men zijn afkomst. Een tijdje geleden hadden we besloten een paar dagen langer vrij te nemen en weer eens naar het Krugerpark te gaan. We zijn dan ook op woensdagochtend vroeg vertrokken en bleven tot zondag in het Krugerpark. Wat we nog niet wisten toen we boekten was dat het die week vrije toegang was voor de Zuidafrikanen (dagjesmensen). En dat was goed te merken in het park, niet zozeer onderweg, als wel in de kampen. De kampen waren vaak erg vol, met taxibusjes en touringcars. Er waren hele groepen kleine kinderen en sommige picknickplaatsen waren erg vol. Maar de nachten in het kamp vielen mee, omdat de vrije toegang alleen voor dagbezoek was.

We hebben eerst een nacht in Lower Sabie geslapen, daarna 2 nachten in Skukuza en de laatste nacht in Satara. De laatste avond hebben we in het restaurant gegeten. Normaal is het goed in Satara, maar die avond was er een rugby wedstrijd waar Zuid-Afrika tegen Argentinië speelde en daarmee waren alle stoelen uit het restaurant in gebruik om TV te kijken. De bediening duurde ook erg lang. Tineke had een stukje vlees zonder saus besteld, dat hadden we 3 keer gezegd en toch kreeg ze nog saus over het vlees. Dus konden ze dit nogmaals bereiden. Dit keer was de service dus allerbelabberdst.

Op zondag zouden we teruggaan, en we moesten op tijd terug, want ik zou die avond nog naar Kaapstad vliegen voor een bezoek aan de tarweproefvelden aldaar. We besloten daarom direct vanaf Satara naar de dichtstbijzijnde uitgang te rijden (Orpen) en vandaar naar huis te rijden. Op de weg naar de uitgang kwamen we nog leeuwen tegen langs de weg, zodat we iedere dag echt leeuwen gezien hebben. En de weg buiten het park was uiteindelijk prima, het was een relatief goede weg, alleen in de bergen kwamen we een tijdje vast te zitten achter langzaam rijdende vrachtauto’s.

We waren uiteindelijk om 13.15 uur thuis, ruim om tijd om me nog eerst om te kleden en de koffer te pakken voor de vlucht naar Kaapstad. Net voor we thuis waren kwamen we nog in een roadblock terecht. De politie controleerde rijbewijzen e.d. Wij hebben alleen Nederlandse rijbewijzen, maar de dame die mij controleerde was nogal bars en vroeg om papieren die we niet bij ons hadden en die je volgens ons ook niet bij je hoeft te hebben. Bovendien waren we met de bedrijfsauto en heb ik sowieso geen anderen autopapieren. Ik moest naar een andere dame en die zei uiteindelijk dat het goed was en we verder konden.

De vlucht naar Kaapstad was een belevenis op zich. Het weer was omgeslagen en er was bewolking, onweer en regen toen we opstegen. Het vliegtuig schudde nogal en viel een paar keer wat omlaag, zo erg zelfs dat een aantal mensen begon te gillen. Maar uiteindelijk na een half uur kwamen we boven de bewolking en werd de vlucht wat rustiger.

Wat sightings betreft, de eerste dag hebben we de big five gezien binnen 5 uur. We zagen een neushoorn vrij kort nadat we het park waren binnengekomen (op een plek waar we al vaker een neushoorn hebben gezien). Olifanten en buffels zie je altijd wel, olifanten zelfs heel erg veel. En die middag zagen we ook nog leeuwen en en luipaard. Het luipaard was slechts 2 seconden, te kort om zelfs maar een foto te maken.

De andere dagen hebben we geen luipaarden en neushoorns meer gezien, maar wel elke dag buffels, olifanten en minimaal 1 x per dag leeuwen. Van een aantal kon ik goede foto’s maken, die zie je hierna bij de impressie.

In Skukuza hebben we ook een purple-crested Turaco gezien, alleen kon ik daar niet echt een goede foto van maken, omdat deze met de rug naar ons toe zat, en ook nog tussen de takken.

Het was nog erg droog in het park, alhoewel het al wel een keer geregend had. Maar dat was nog niet genoeg om alles groener te maken.

Hieronder een impressie van de dieren die we gezien hebben:

Het blog is even stil gebleven. Na onze terugkomst uit Madagaskar kwamen we hier in de winter terecht. Voor ons gevoel was de winter erg koud, of we zijn al teveel gewend aan het mooie weer in de zomer. Koud betekent hier overdag 20 graden en ’s nachts tussen de 0 en 5 graden. We hebben een enkele keer ook nachtvorst gehad. Op onze boerderij in Bapsfontein daalde de temperatuur een paar keer tot -6 graden.

Het bleef eigenlijk koud tot de laatste week van augustus, maar de laatste week van augustus werd het binnen een paar dagen een stuk warmer en aangenamer, vooral ook ’s nachts en ’s morgens vroeg. Inmiddels is het begin september en is het overdag toch weer bijna 30 graden, en soms zelfs iets meer. En ’s nachts daalt de temperatuur niet vaak meer onder de 10 graden.

Twee weken nadat we terug waren uit Madagaskar zijn we naar Nederland gereisd voor familiebezoek. Zoals al eerder gemeld, kunnen we dan in ons huis in Eindhoven slapen, waar ook Rinse en Paul wonen. En toen konden we echt opwarmen, want we waren ook in Nederland toen het 38 graden in Eindhoven was. Tijdens dit bezoek aan Nederland hebben we vooral familie bezocht, en ook ben ik nog naar Frankrijk geweest voor een afscheidsfeest van een collega die met pensioen ging.

Begin juli zijn we weer teruggevlogen naar Zuid-Afrika en kwamen we weer in de kou terecht. We besloten maar een weekendje naar het Krugerpark te gaan, om wat op te warmen. Dat hebben we eind juli gedaan. Het weer viel een beetje tegen toen, we hadden zelfs een dag met bewolking en een maximum temperatuur onder de 20 graden. Maar de nachten zijn minder koud in het Krugerpark dan hier in Pretoria.

We hebben weer een aantal mooie sightings gehad, waaronder meerdere keren leeuwen. Helaas hebben we geen luipaard gezien, maar wel een cheetah. Hieronder een paar mooie foto’s van dit bezoek:

Augustus is een drukke maand voor mij, de laatste proefveldresultaten komen binnen en we moeten de beste rassen selecteren en vervolgens zo snel mogelijk weer alles voor het nieuwe seizoen voorbereiden. We waren pas half augustus klaar met de oogst, dus de tijd was erg krap. Inmiddels, begin september, hebben we al weer het eerste materiaal uitgezaaid.

Tegelijkertijd zitten we in een periode van bezuinigingen, mondiaal gaat het niet zo goed in de landbouw. Dus we moeten snijden in onze kosten om de gestelde doelen te bereiken. Tijdens een controle op de kosten van het afgelopen boekjaar (ons boekjaar loopt van 1 juli tot 30 juni), kwamen we rekeningen tegen die ons niet bekend waren. Na verdere controles bleek dat er fraude gepleegd was door één van onze medewerkers in de administratie. Deze rekeningen had ik nooit gezien en getekend, maar toch stond er mijn handtekening onder. Dit zal grote gevolgen hebben voor deze medewerker, zelfs verder dan ontslag, want het is fraude waarop zelfs gevangenisstraffen staan. Ik ben hier al enkele weken druk mee nu, om alles verder te controleren of er nog niet meer rekeningen zijn. Bovendien moeten we onze controles verscherpen, want dit zou eigenlijk onmogelijk moeten zijn.

Over een paar weken gaan we maar weer eens naar het Krugerpark. Woensdag 24 september is een vrije dag (heritage day), en wij gaan dat tot en met het weekend naar het Krugerpark.

Een van de maatregelen die we als bezuiniging doorvoeren is dat het aantal vakantiedagen dat meegenomen wordt naar het nieuwe jaar, beperkt moet worden (dit kan alleen vrijwillig). Dit geeft een eenmalige besparing, maar natuurlijk moet ik daar ook zelf aan werken. We hebben dus nu al een aantal vakanties gepland in het komende jaar. De eerste week van November gaan we naar Lesotho. Dit land ligt geheel ingesloten in Zuid-Afrika en in de Drakensbergen. Ik heb een 4WD gehuurd en we gaan dit landje verkennen en aan het eind via de beroemde Sani-pas weer naar Zuid-Afrika. Dit is een beroemde bergpas, die vooral aan de Zuid-Afrikaanse kant een grintweg is en daarvoor heb je een 4WD nodig. In de winter is de pas soms onbegaanbaar door sneeuwval. Maar normaalgesproken moet het in november goed te doen zijn.

Dan gaan we in Juni volgend jaar een safari maken in het noorden van Tanzania, we bezoeken dan de Serengeti en een aantal andere bekende parken. Het is geen doel op zich om de ‘great migration’ te zien, maar er is een kleine kans dat we die ook kunnen zien. We gaan dit keer met zijn vieren. Wij vanuit Zuid-Afrika en Koen en Rinse vanuit Nederland. Ons start- en eindpunt is Arusha, met Kilimanjaro International Airport. Je kunt hier zelfs direct met KLM naartoe vliegen, maar deze vlucht is erg prijzig. Het is een stuk goedkoper om met Ethiopian vanuit Brussel te vliegen (en dan via Addis). Wij vliegen vanuit Johannesburg ook naar Addis en normaalgesproken ontmoeten we Koen en Rinse dan in Addis. De vlucht vanuit Brussel komt op dezelfde tijd aan als de vlucht vanuit Johannesburg.

We hebben ook rond 1 mei volgend jaar al weer een bezoek aan het Krugerpark gepland. Die week zijn er 2 feestdagen (27 april en 1 mei), dus een goede gelegenheid om de hele week vrij te nemen.

Ons volgende bezoek aan Nederland staat gepland in de tweede helft van november. Maar eerst komen Koen en Rinse nog naar Zuid-Afrika in oktober. We gaan dan met hen een paar dagen naar het Krugerpark. En na terugkomst daarvan vliegen zij nog door naar Kaapstad voor een bezoek aldaar. Het eerste doel van hen is natuurlijk om de Tafelberg op te gaan. Wij waren daar met hen in 2022, maar toen waaide het te hard en ging de kabelbaan niet omhoog.

Zoals je kunt zien, genoeg plannen voor de komende maanden.

In mijn vorige bericht heb je al onze belevenissen tijdens onze vakantie in Madagaskar kunnen lezen. Wat echter nog ontbrak was de route. Hieronder vind je een schematische weergave van de route die we in Madagaskar gevolgd hebben. We hebben 2 keer per vliegtuig een afstand afgelegd, vooral om reistijd en reisdagen te besparen.